Homo universalis
Homo universalis
Gegevens
- Publicatiedatum
- 26 juni 2024
- Auteurs
- Dijkstra, C.G., Hout, M.B.A. van, Broek, J.J. van den, Kossen, M.F., Berge, J.W. van den, Dijkstra, C.M., Essers, P.H.J., Gribnau, J.L.M., Pieterse, L.J.A., Beelen, S.T.M., Bresser, H.J., Coebergh, B., Niessen, R.E.C.M., Groeneveld, Th., Peeters, B., Raedt, S. de, Snippe, M., Strien, J. van, Eck, B.M.A. van, Lubbers, A.O., Schonis, H.M.N., Suilen, A.J.H. van, Weijers, M.B., Bollen-Vandenboorn, A.H.H., Burgers, I.J.J., Cipollini, C., Kemmeren, E.C.C.M., Korving, J.J.A.M., Prokisch, R.G., Lange, T. de, Terlouw, A.B., Broe, L. de, Heer, P.C. de, Bouwman, J.N., Hemels, S.J.C., Koolen, J.J.W.M., Nijssen, D.J.R., Ribeiro Marques Fernandes, T., Maak uw keuze, Appelman, M.D., Heithuis, E.J.W., Ruijschop, M.H.C., Schols, B.M.E.M., Staats, G.M.C.M.
- ISBN
- 9789012409377
Homo universalis
Liber amicorum voor prof. mr. G.T.K. Meussen
H.J. Bresser, J.J. van den Broek,
C.G. Dijkstra, M.B.A. van Hout, M.F. Kossen
(redactie)
SDU, Den Haag, 2024
Voorwoord
Het onvermijdelijke moment dat Gerard Meussen met emeritaat gaat als hoogleraar belastingrecht aan de Radboud Universiteit te Nijmegen is aangebroken, 20 juni 2024 is het zover. Maar liefst 21 jaar bekleedde Gerard er de leerstoel Algemeen Belastingrecht. In het 100-jarige bestaan van de Radboud Universiteit drukte Gerard als geen andere hoogleraar vóór hem zijn stempel op het fiscale onderwijs door er in 2009 een fiscale masteropleiding op te richten. Niet veel later volgde een post-initiële master Fiscaal recht. Nu, bij de gelegenheid van zijn emeritaat, is het voor ons een genoegen om hem hulde te brengen met een vriendenbundel.
Wie met Gerard heeft gewerkt, zal de uitspraak ‘ik zal het wel doen’ zeker herkennen. Gerard levert altijd graag zijn bijdrage aan het werk dat moet worden verzet. Of het nu gaat om het verzorgen van een collegereeks Jaarrekening Fiscaal Verdiept, de voorlichting voor potentiële masterstudenten op zaterdagmiddag, het begeleiden van een studiereis met studenten naar Portugal, of het voorzitterschap van de Nijmeegse facultaire gezamenlijke vergadering van docenten en studenten, Gerard deed het allemaal en pakte alles op wat nodig was om de opleiding goed te laten verlopen. Dit deed hij altijd met veel passie en bevlogenheid.
Vooral de veelzijdigheid van Gerards fiscale expertise is een unicum. Vrijwel alle fiscale vakken van de Nijmeegse masteropleiding heeft hij onderwezen. Van Inleiding Belastingrecht tot International & European Tax Law, en van Inkomstenbelasting tot Vennootschapsbelasting Verdiept. Dat kenmerkt Gerard. In de fiscale wereld die steeds meer versplinterd raakt in specialismen, is Gerard een echte fiscale ‘homo universalis’, een alleskunner, een ‘homo fiscalis’ zou je kunnen zeggen.
Hij neemt deel aan de Expert Group van de Europese Commissie over grensoverschrijdende fiscale belemmeringen van natuurlijke personen, hij leidt de werkgroep autobelastingen van de Vereniging voor Belastingwetenschap, en voor de European Universities Cooperating on Taxes (EUCOTAX) redigeert hij de uitgave over het gelijkheidsbeginsel in het Europese belastingrecht. Op professioneel gebied kan Gerard putten uit een schat aan ervaringen, van inspecteur bij de Belastingdienst, tot vaktechnisch off-counsel bij verschillende advieskantoren, van rechter-plaatsvervanger bij diverse rechtbanken tot lid van de Bezwaarschriftenadviescommissie Kinderopvangtoeslag.
Zijn academische carrière begint hij als universitair docent Belastingrecht in Tilburg. Als hoogleraar Algemeen Belastingrecht aan de Radboud Universiteit richt Gerard met veel doorzettingsvermogen en het nodige geduld de fiscale masteropleiding en post-initiële master Fiscaal recht op. Zijn grote veelzijdigheid komt tot uitdrukking in de proefschriftenonderwerpen van de promovendi waarvan Gerard promotor is geweest, zoals: CFC-wetgeving onder Braziliaans en internationaal belastingrecht, de cumulatie van inkomstenbelasting en successierechten, jaarrekeningregels onder de CCCTB, de belastingplicht van stichtingen, Cost Contribution Agreements, Special Tax Zones, en grensoverschrijdende fusies, splitsingen en omzettingen.
Gedurende Gerards universitaire loopbaan bracht hij een uitgebreid wetenschappelijk oeuvre tot stand, bestaande uit talloze studieboeken, hoofdstukken in boeken, wetenschappelijke publicaties en annotaties bij rechterlijke uitspraken. Gerard was ook lid van de redactie van het Nederlandse Tijdschrift voor Fiscaal Recht en van de fiscale encyclopedie NDFR, onderdelen Vennootschapsbelasting en Inkomstenbelasting.
Gerard heeft in de loop der jaren een uitgebreid nationaal en internationaal netwerk in de fiscale wereld opgebouwd. Hij is actief lid en trouwe deelnemer aan de jaarlijkse congressen van de European Association of Tax Law Professors, waar hij enkele jaren de functie bekleedde van vertegenwoordiger van Nederland in het Academic Committee. Daarnaast is hij actief binnen de Nederlandse Vereniging voor Belastingwetenschap.
Aan de Radboud Universiteit organiseerde Gerard jaarlijks actualiteitencongressen voor met name fiscalisten uit de regio. Daarnaast verzorgde hij talloze cursusdagen bij onder meer advieskantoren en de rechterlijke macht.
Maar liefst vijftig jaar lang werkzaam in de fiscaliteit heeft Gerard zijn talenten in alle opzichten ten volle benut. Alleen bij het Ministerie van Financiën houdt Gerard het na korte tijd voor gezien; daar heerst in die tijd meer bureaucratie en politiek dan Gerard lief is.
Met deze vriendenbundel voor Gerard willen we hem bedanken voor zijn grote collegialiteit, hartelijkheid, empathie, openheid, inspiratie, tomeloze inzet, en zijn eindeloze bereidheid om telkens dat stapje extra te zetten. De bijdragen in deze bundel zijn allereerst een reflectie van de veelzijdige kennis van Gerard. Daarnaast vormen de bijdragen een dialogerende reactie op standpunten die Gerard in zijn publicaties heeft ingenomen omdat er volgens hem in de fiscale literatuur te weinig met elkaar in debat wordt gegaan. Deze bundel biedt hiertoe de gelegenheid; in debat met
Gerard en uiteraard met de vele andere fiscaal wetenschappers.
Hoewel Gerard als hoogleraar met emeritaat gaat, zal hij niet op zijn lauweren gaan rusten. Hij blijft actief als lid van de Bezwaarschriftenadviescommissie Kinderopvangtoeslag en als redactielid van de fiscale encyclopedie NDFR.
En, natuurlijk kijken we vol verwachting uit naar zijn volgende publicaties als fiscaal auteur. We wensen hem veel geluk en alle goeds in deze nieuwe levensfase.
Nijmegen, juni 2024
Harrie Bresser
Harm van den Broek
Chris Dijkstra
Diana van Hout
Fleur Kossen
![](https://secure.content-api.prod.duplo.awssdu.nl/assets/p1-796215/797645.jpeg?token=eyJ0eXAiOiJKV1QiLCJhbGciOiJIUzI1NiJ9.eyJzdWIiOiJwMS03OTYyMTUiLCJleHAiOjE3MjU3NjEwNTg4ODZ9.M8WHzHz4DDYX_Q9TYI2d4OGFR88QrzO5yJYUflZB4HA)
Inhoudsopgave
Deel 1 Belastingrecht en geschiedenis
Nogmaals: de eerste fiscale bezettingsbesluiten
Mr. J.W. van den Berge
‘Truth springs from argument amongst friends’ - David Hume over alles en belastingheffing
Mr. drs. C.M. Dijkstra
George Russel, een bijzondere buitengewoon hoogleraar belastingrecht
Prof. dr. P.H.J. Essers
Rechtvaardige belastingwetgeving: Thomas van Aquino als bron van inspiratie
Prof. mr. dr. J.L.M. Gribnau
Op het scherp van de snede: L.J.M. Nouwen (1903-1997)
Mr. L.J.A. Pieterse
Deel 2 Beginselen van belastingheffing
De plaats van de indirecte belastingen in de fiscale opleidingen
Mr. dr. S.T.M. Beelen
Over (en) uit
Dr. H.J. Bresser
Invloeden van buitenaf op de fiscaliteit
Mr. dr. B.F.M. Coebergh & mr. M.F. Kossen
Hard en onevenredig: bedoeld of onbedoeld?
Mr. Th. Groeneveld & prof. dr. mr. R.E.C.M. Niessen
Op zoek naar de rol van de mens in het digitaliserend belastingheffingsmodel
Prof. dr. S. De Raedt & prof. dr. B. Peeters
De fiscale route naar de Ontvanger der Belastingen. Een verkenning naar de veranderende verantwoordelijkheden in het proces van belastingheffing
Prof. dr. M. Snippe RA
Ik beveel je te gapen
Dr. J. van Strien
Deel 3 Formeel belastingrecht
Waarom (er)kennen we in Nederland de Phobie Administrative niet?
Mr. dr. B.M.A. van Eck
Het gezonde-verstandbeginsel
Prof. mr. dr. M.B.A. van Hout
Is een beroep op een ‘redelijke wetstoepassing’ uit den boze?
Prof. mr. dr. A.O. Lubbers
Wonen en verblijven
Prof. mr. H.M.N. Schonis
Belastingrechtspraak in Suriname
Prof. dr. A.J.H. van Suilen
Fiscale grensverkenning en -verlegging door de inspecteur
Mr. M.B. Weijers
Deel 4 Europees Belastingrecht
Grensoverschrijdende coördinatiepunten voor Europese grensregio’s: nieuwe stap tot vermindering van grensoverschrijdende – fiscale – obstakels
Prof. dr. A.H.H. Bollen-Vandenboorn
Exitheffingenproblematiek: simpel op te lossen in EU-richtlijn
Prof. mr. dr. J.J. van den Broek
Observaties over de toename van multi-level fiscale regulering
Prof. dr. I.J.J. Burgers
The Dutch 30% Ruling for Extraterritorial Costs: An EU Law Perspective
Dr. C. Cipollini
Migrerende werknemers kunnen met hun pensioenrechten onder de arm heel Europa in
Prof. mr. E.C.C.M. Kemmeren
Schumacker: back to basics, maar klaar voor de toekomst…?
Mr. dr. J.J.A.M. Korving
Subject-to-Tax-Klausel im DBA D-NL 2012 und die niederländische 30%-Regelung
Prof. (em.) dr. R.G. Prokisch
De 30%-regeling: sociale ongelijkheid in het belastingrecht?
Prof. mr. A.B. Terlouw & prof. mr. T. de Lange
Deel 5 Internationaal belastingrecht
Het vermijdingsartikel in de Belgisch-Nederlandse dubbelbelastingverdragen vanuit Belgisch perspectief
Prof. L. De Broe met medewerking van S. Seré
Artikel 38, lid 2, AWR: er is een tijd van komen en er is een tijd van gaan?
Mr. dr. P.C. de Heer
Enkele Belgische reflecties rond de sluiting van een nieuw Nederlands-Belgisch dubbelbelastingverdrag
Prof. dr. B. Peeters
Deel 6 Vennootschapsbelasting
Enkele gedachten rond renteaftrekbeperkingen in een eenvoudiger Vpb voor het mkb
Prof. dr. J.N. Bouwman
‘Goededoelenterreur’, onttrekkingen en BEFIT. Een kleine fiscale caleidoscoop voor Gerard Meussen
Prof. dr. S.J.C. Hemels
Fiscaal terugwerkende kracht bij reorganisaties: enige observaties
Mr. drs. J.J.W.M. Koolen
De vennootschapsbelastinggevolgen van een juridische splitsing in het kader van een ophanden zijnde verkoop van bedrijfsactiviteiten
Mr. dr. D.J.R. Nijssen
Brazil’s CFC legislation: times for changes
T. Ribeiro Marques Fernandes Ph.D
Deel 7 Inkomstenbelasting
De MKB-winstvrijstelling: doelmatigheid na differentiatie box 2-tarief
Mr. drs. M.D. Appelman & mr. E.H.R.W. Schenk
Cumulatie van heffing bij de schenking van aanmerkelijkbelangaandelen?
Mr. dr. C.G. Dijkstra
Naar een nieuwe inkomstenbelasting
Prof. dr. mr. E.J.W. Heithuis
Valse zwanenzang van een lelijk eendje
Mr. M.H.C. Ruijschop
Een potpourri van fiscaal levensgenot
Prof. mr. dr. B.M.E.M. Schols
Kan de lijfrentewetgeving niet wat eenvoudiger?
Mr. dr. G.M.C.M. Staats
Nogmaals: de eerste fiscale bezettingsbesluiten
1 Inleiding
Op 26 juli 1940, nog geen drie maanden na de Duitse inval, verscheen het eerste fiscale bezettingsbesluit: het Besluit op de Winstbelasting 1940. Op 5 december 1940 volgde het Besluit op de Loonbelasting 1940, op 17 december het Besluit op de Omzetbelasting 1940 en op 29 mei 1941 het Besluit op de Inkomstenbelasting 1941.
Hoe kreeg men dat zo snel voor elkaar? Essers heeft dat in 2012 beschreven.1 In 2013 behandelde Vording in een opstel in de Rijkers-bundel de voorgeschiedenis van deze bezettingsmaatregelen. Daarin wierp Vording een nieuw licht op de rol daarin van de latere secretaris-generaal Postma.2 Dat was reden om in deze vriendenbundel aan de invoering van die bezettingsbesluiten nog eens aandacht te besteden.